Pistanthrophobia là gì? Triệu chứng và cách chữa trị ra sao?

Như bạn đã biết, trong các mối quan hệ, niềm tin là một yếu tố quan trọng không thể thiếu, nó giúp mọi người tăng cường sự kết nối về mặt cảm xúc, tinh thần lẫn suy nghĩ. Tuy nhiên, trên thực tế, có không ít người lại gặp nhiều khó khăn trong việc xây dựng lòng tin với người khác. Theo chuyên gia, nguyên nhân dẫn đến tình trạng này có thể là do chứng Pistanthrophobia. Vậy Pistanthrophobia là gì? Triệu chứng nhận biết thế nào? Cách điều trị ra sao? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!

Pistanthrophobia là gì? Pistanthrophobia hay còn gọi là chứng “sợ tin tưởng”. Những người mắc chứng sợ này luôn cảm thấy hoài nghi, bất an và lo sợ khi phải duy trì và củng cố niềm tin trong các mối quan hệ. Họ thường khó mở lòng và trao trọn niềm tin cho người khác, bởi họ sợ bị tổn thương, phản bội và chịu nhiều đau khổ. 

Pistanthrophobia là gì?

Theo như các cuộc khảo sát cho thấy, trong bối cảnh xã hội ngày càng diễn biến phức tạp, số lượng người mắc chứng Pistanthrophobia đang có chiều hướng tăng cao và xảy ra phổ biến nhất là ở giới trẻ. Pistanthrophobia tuy không phải là căn bệnh tâm lý nguy hiểm, nhưng nó lại gây ra nhiều trở ngại trong việc tạo dựng lòng tin và duy trì sự gắn kết với người khác. Vậy Pistanthrophobia là gì? 

Pistanthrophobia là một thuật ngữ chuyên ngành tâm lý học, nó còn được biết đến với tên gọi là “nỗi sợ tin tưởng”. Những người mang trong mình trạng thái tâm lý này thường có cảm giác bất an, e ngại và sợ hãi khi đặt niềm tin vào người nào đó. Họ luôn lo sợ về việc bản thân có thể gặp tổn thương hay bị phản bội, nên họ rất khó mở lòng và ngại chia sẻ tâm tư, suy nghĩ với đối phương.

Thật ra, Pistanthrophobia là nỗi sợ hãi mang tính phi lý, tức là cảm giác lo sợ một điều gì đó không có khả năng gây ra nguy hiểm ngoài thực tế, ví dụ như sợ tin tưởng, sợ độ cao, sợ không gian hẹp, sợ đi máy bay,… Mặc dù, chứng sợ này không làm tổn hại đến tính mạng con người. Nhưng nó có thể kéo dài dai dẳng và làm ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần, khiến một người dần đánh mất đi khả năng tin tưởng vào các mối quan hệ trong gia đình và cả ngoài xã hội. 

Bởi lẽ, phần lớn những người mắc chứng “sợ tin tưởng” lúc nào cũng bị ám ảnh với ý nghĩ mọi người xung quanh đang ngấm ngầm lừa gạt, không trung thực hoặc che giấu họ sự thật nào đó. Chưa kể, họ còn đưa ra nhiều giả thuyết và kết luận vô lý về những hành vi, suy nghĩ, lẫn động cơ của đối phương. Điều này, không chỉ khiến họ luôn sống trong trạng thái bất an, lo sợ và sự nghi ngờ. Mà còn gián tiếp gây ra vô số mâu thuẫn, xung đột, làm họ phải đối mặt với nhiều khó khăn trong công việc, lẫn đời sống tình cảm. 

Những triệu chứng của người mắc Pistanthrophobia 

Theo như chia sẻ từ các chuyên gia tâm lý học hành vi cho biết, người mắc chứng “sợ tin tưởng”, thường có những đặc điểm nhận biết như sau:

– Họ cố tình tránh né những cuộc giao tiếp thân mật, lãng mạn, kể cả khi đối phương là một người có đầy tiềm năng và đáng tin cậy. 

– Họ luôn giữ khoảng cách an toàn và đề cao cảnh giác với mọi người xung quanh một cách thái quá.

– Họ tỏ ra thờ ơ, vô cảm và không thèm để tâm đến những hành động tiếp xúc thân mật, gần gũi, hoặc sự tán tỉnh, theo đuổi từ người khác.

– Họ thiếu mất sự tự tin, luôn tự ti, mặc cảm về bản thân và không tin vào trực giác, phán đoán của mình.

– Họ hoàn toàn không đặt trọn niềm tin vào người khác và luôn nghi ngờ đối phương đang có ý đồ phản bội hay dối lừa họ.

– Trong mối quan hệ tình cảm, họ thường có những suy nghĩ, hành vi ghen tuông vô cớ và nghĩ rằng đối phương đang lén lút qua lại với các đối tượng khác giới. 

Ngoài ra, tuy Pistanthrophobia chưa được các tài liệu y khoa công nhận là căn bệnh tâm thần. Thế nhưng, nó cũng có thể là dấu hiệu cho thấy họ đang gặp phải những vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần như: rối loạn lo âu, rối loạn lưỡng cực, rối loạn nhân cách hoang tưởng,… Với những người đang mắc phải các chứng bệnh này, khi “nỗi sợ tin tưởng” của họ bị kích hoạt mạnh mẽ, sẽ kéo theo các triệu chứng vật lý khác như: 

– Cảm giác buồn nôn, chóng mặt, đầu óc quay cuồng.

– Cảm thấy hô hấp khó khăn, dẫn tới ngất xỉu.

– Khó thở và căng tức vùng ngực.

– Đánh trống lòng ngực, cảm thấy nhịp tim đập quá nhanh, quá mạnh, hoặc nhịp đập không đều, tạo cảm giác hồi hộp, thấp thỏm và lo lắng.

– Cơ thể run rẩy, tinh thần trở nên hoảng loạn, căng thẳng và lo sợ tột độ. 

Nguyên nhân nào dẫn đến nỗi sợ Pistanthrophobia?

Các cuộc nghiên cứu chỉ ra rằng, có rất nhiều tác nhân gây ra hội chứng Pistanthrophobia. Nhưng nhìn chung, nỗi sợ này thường xuất phát từ những trải nghiệm đau thương trong quá khứ, khiến người mắc phải khó lòng đặt niềm tin vào bất cứ ai. Cụ thể một số nguyên nhân phổ biến như sau: 

– Từng bị phản bội: Những người mắc chứng “sợ tin tưởng” có thể là do khoảng thời gian trước đây, họ từng bị ai đó lừa gạt, phản bội lòng tin hoặc từ chối tình cảm. Từ đó, khiến họ trở nên lãnh cảm, sống khép kín và không dám tin tưởng vào người khác vì sợ gặp phải tổn thương thêm lần nữa. 

– Tổn thương từ quá khứ: Những trải nghiệm bất hạnh, đau thương ở thời thơ bé như bị lạm dụng, ruồng bỏ, ngược đãi về thể xác, lẫn tinh thần,… về lâu dài, sẽ làm xói mòn lòng tin của một người. Điều này, có thể kích hoạt chứng Pistanthrophobia dần phát triển và bùng phát mạnh mẽ, khiến họ mất hết niềm tin vào thế giới xung quanh. Chính vì thế mà họ luôn tìm cách né tránh sự tiếp xúc thân mật, gần gũi từ người khác, để tự bảo vệ bản thân.  

– Môi trường gia đình: Một đứa trẻ khi sinh ra và lớn lên trong một môi trường đầy rẫy sự tiêu cực, độc hại, chẳng hạn như cha mẹ thường xuyên cãi vã, xung đột, hay ngoại tình, cặp kè bồ bịch, dẫn tới việc ly hôn, đường ai nấy đi. Thì chính những tổn thương và sự mất mát này có thể trở thành nỗi ám ảnh tâm lý, đeo bám đứa trẻ ấy suốt quãng đời còn lại. Khiến chúng hình thành nên chứng “sợ tin tưởng” và không thể trao gửi niềm tin vào người khác.  

– Yếu tố cá nhân: Phần lớn những người mắc chứng Pistanthrophobia thường có lòng tự trọng rất thấp. Họ không tin tưởng vào khả năng của bản thân và cả mối quan hệ tình cảm. Họ luôn trăn trở với suy nghĩ rằng “Liệu mình có yêu đúng người hay không”. Hoặc “Liệu người ấy có đang phản bội mình hay không”.

– Vấn đề sức khỏe: Pistanthrophobia có thể bắt nguồn từ các chứng bệnh tâm lý như: rối loạn lo âu, rối loạn lưỡng cực, rối loạn nhân cách,… 

Nên làm gì để vượt qua nỗi sợ tin tưởng?

Pistanthrophobia tuy không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nó có thể làm suy giảm khả năng kết nối và tương tác giữa bạn với mọi người, kể cả những người mà bạn thân thiết như bạn bè, người thân hay người yêu. Vì thế, nếu bạn nhận thấy bản thân đang mắc phải chứng lo sợ này, thì bạn có thể khắc phục nó bằng các giải pháp sau đây: 

Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT)

Liệu pháp nhận thức hành vi có tên khoa học là Cognitive Behavioral Therapy, là một trong những phương pháp phổ biến dùng để điều trị các chứng sợ hãi, bao gồm cả chứng “sợ tin tưởng”. Khi áp dụng liệu pháp CBT, bạn sẽ học được cách thức nhận diện những suy nghĩ và hành vi sai lệch của mình. Nhờ vào đó, bạn không chỉ cải thiện tư duy, lối hành xử. Mà còn hình thành nên những quan điểm tích cực về việc xây dựng niềm tin với người khác. Giúp bạn sống cởi mở và lạc quan hơn. 

Liệu pháp tiếp xúc 

Khi thực hiện liệu pháp tiếp xúc, chuyên gia tâm lý sẽ cho bạn tiếp xúc với những tình huống có thể kích hoạt nỗi sợ Pistanthrophobia của bạn bộc phát. Tức là, trong suốt quá trình trị liệu với chuyên gia, bạn sẽ trải qua nhiều tình huống khiến bạn cảm thấy sợ hãi và lo lắng. Qua đó, có thể giúp bạn định hình và thay đổi những suy nghĩ tiêu cực có liên quan đến vấn đề lòng tin. 

Ví dụ, nếu như trước đây bạn luôn ám ảnh và lo lắng với ý nghĩ “anh ấy sẽ phản bội mình vào một ngày nào đó”. Thì giờ đây, sau khi vận dụng liệu pháp tiếp xúc, bạn sẽ suy diễn sự việc theo một chiều hướng tích cực hơn là “Không phải ai cũng là người lừa dối, không chung thủy. Tôi tự tin vào khả năng phân biệt được ai xứng đáng để tôi gửi gắm lòng tin”.

Tự cải thiện bản thân

Bên cạnh việc điều trị bằng 2 liệu pháp tâm lý như trên, thì bạn cũng cần kết hợp chúng song song với các giải pháp sau đây, để nhanh chóng khắc phục nỗi sợ của mình: 

– Sống lành mạnh: Xây dựng lối sống lành mạnh, thiết lập chế độ dinh dưỡng khoa học, thường xuyên rèn luyện thể dục, và phân chia thời gian nghỉ ngơi hợp lý. Điều này, sẽ giúp bạn nâng cao sức khỏe tinh thần, lẫn thể chất, đẩy lùi các nỗi lo sợ vô bổ.  

– Thực hành thư giãn: Dành thời gian cho việc thực hành các phương pháp thiền chánh niệm, hoặc các bài tập thư giãn nhẹ nhàng, thả lỏng cơ thể và tâm trí như ngồi thiền, tập yoga,… Nhờ vào các bài tập luyện này, bạn sẽ dần kiểm soát tốt cảm xúc, nỗi sợ và biết giữ sự bình tĩnh, lạc quan trong mọi tình huống.

– Giao tiếp cởi mở: Cố gắng giao tiếp với mọi người một cách tự tin, thân thiện và cởi mở. Mạnh dạn chia sẻ nỗi lòng và tâm tư của mình. Hãy đơn giản hóa mọi vấn đề, không nên suy nghĩ quá phức tạp, cứng nhắc, nhưng cũng đừng buông lỏng cảnh giác và tin tưởng người khác tuyệt đối. 

– Viết nhật ký: Hình thành thói quen viết nhật ký vào mỗi ngày, để thường xuyên theo dõi những suy nghĩ, tâm tư và trải nghiệm của bản thân khi tham gia vào các mối quan hệ. Cách làm này sẽ giúp bạn hiểu rõ cảm xúc và mong muốn của chính mình. Từ đó, bạn sẽ biết cách phát triển mối quan hệ đi đúng hướng. 

Hy vọng rằng, với những thông tin mà chúng tôi đề cập trên đây, bạn đã hiểu rõ nguyên nhân, cũng như triệu chứng của Pistanthrophobia là gì. Dựa vào đó, có thể mang đến cho bạn nhiều giải pháp phù hợp, giúp bạn thành công vượt qua khỏi nỗi sợ này.